Bandırma Vapuru'nda Üç Hekim

Bandırma Vapuru’nda Üç Hekim ve Samsun

30 Nisan 1919 günü Mustafa Kemal’in 9. Ordu Müfettişliği’ne atanması onaylanır ve 16 Mayıs sabahı Yıldız Saray’ına giderek padişahla görüşüp Şişli’deki evine döner. İzmir bir gün önce işgal edilmiştir. Bu sırada Yunan İstihbarat Servisi Mustafa Kemal’in direniş için gittiğini öğrenmiş ve Yunan Askeri Heyet Başkanı Albay Yeoryios Katehadis durumu görüşmek üzere İngiliz işgal gücü Başkomutanı General George Milne’ye bil­dirmişti. General Milne ise “Bırakınız, gitsin; daha iyi olur. Böylece, tüm Türk direnişini kökünden temizlemek fırsatını sağlamış oluruz” demişti.1479 İngilizler bu nedenle Musta­fa Kemal’i Samsun’a çıkışından itibaren adım adım izlemeye başladılar. Mustafa Kemal’e bölgede asayişi sağlama, silahları toplama ve varsa “Şûra’ları dağıtma görevi verilir. Şiş­li’deki evde kendisini bekleyen Samsun yolcuları arasında Albay Refet Bele, Albay Kazım Dirik, Albay Arif, Kurmay Binbaşı Hüsrev Gerede, Binbaşı Kemal Doğan, Sıhhiye Reisi Dr. İbrahim Tali, onun yardımcısı Dr. Refik Saydam ve Karargah Tabibi Dr. Behçet Adil Feyzioğlu vardır.1480 Doktorların rütbe ve görevleri şöyledir: Müfettişlik Sağlık Daire Başkanı Tabip Miralay İbrahim Tali (Öngören), Müfettişlik Sağlık Daire Başkan Yardım­cısı Tabip Binbaşı Refik Saydam ve Karargâh Tabibi Dr. Yüzbaşı Behçet Adil Feyzioğlu. Bandırma Vapuru 16 Mayıs 1919 günü öğleden sonra 16.30’da hareket eder. Vapurdaki yolculardan Mustafa Kemal Paşa 9. Ordu Müfettişliği’ne, Albay Refet Bele’yse Sivas’taki 3. Kolordu Komutanlığı’na atanmıştı. Bandırma vapurunda tam 76 kişi vardı; bunların 21’i subay, gerisi kâtip, er ve erbaştı.21 de sivil personel gemi mürettebatı vardı.1481 Ban­dırma Vapurunun kaptanı İsmail Hakkı Durusu tecrübeli bir kaptandı.

 

Bandırma Vapurunun yolcuları şunlardı:

– 9. Ordu Müfettişi Mirliva (Tuğgeneral) Mustafa Kemal Paşa (Atatürk)

– 3. Kolordu Komutanı Erkan-ı Harp Miralayı (Kurmay Albay) Refet (Bele Paşa)

– Müfettişlik Kurmayı Başkanı Erkan-ı Harp Miralayı Manastırlı Kazım (Dirik Paşa) (1880-1941)

– Müfettişlik Sağlık Daire Başkanı Tabip Miralay İbrahim Tali (Öngören) (1875-1952)

– Kurmay Başkan Yardımcısı Erkan-ı Harp Kaymakamı (Kurmay Yarbay) Mehmet Arif Bey (Ayıcı Arif ) (1882-1926)

– Karargâh Erkan-ı Harbi ve istihbarat ve Siyasi şube Müdürü Erkan-ı Harp Binbaşısı Hüsrev Gerede (1886-1962)

– Müfettişlik Topçu komutanı Topçu Binbaşı Kemal Bey (Doğan) (1879-1943)

– Müfettişlik Sağlık Daire Başkan Yardımcısı Tabip Binbaşı Refik Bey (Saydam) (1881-1942)

– Müfettişlik Baş Yaveri Yüzbaşı Cevat Abbas Bey (Gürer) (1887-1943)

– Dr. Yüzbaşı Behçet Adil Feyzioğlu Efendi (1887-1975)

– Kurmay Mülhakı Mümtaz (Tunay)

– Kurmay Mülhakı Yüzbaşı İsmail Hakkı (Ede) (1886-1943)

– Müfettişlik Piyade subayı Yüzbaşı Ali Şevket (Öndersev) (1884-1940)

– Karargâh Komutanı yaver piyade Yüzbaşı Mustafa Sabri (Süsoy)(1876-1934)

– Asteğmen Abdullah Efendi

– Kurmay Başkanı Emniyet Subayı Piyade asteğmeni Hayati (1892-1926)

– Kurmay Mülhakı 3. Kolordu Komutan Yaveri Piyade Asteğmen Arif Hikmet (Ger­çekçi) (1894-1970)

– Müfettişlik ikinci Yaveri Teğmen Muzaffer (Kılıç) (1897-1959)

– Mülhak Yüzbaşı Rauf

– Yüzbaşı Hersekli Ahmet

– Mülhak Teğmen Zebur Efendi

– Adli Müşavir Ali Rıza Efendi

– Tabur Hesap Memuru Rahmi Efendi

– Tabur Hesap Memuru Ahmet Nuri Efendi

– Alay Katibi Yahya Efendi

– Tabur Katibi Süleyman Efendi

– Hesap Memuru Şükrü

– 1.Sınıf Kâtip Faik Efendi (Aybars) (1880-1945)

– 4. Sınıf Kâtip Memduh Bey (Atasev) (1895-1930)

– Zabit Vekili (yedek subay) Tahir Efendi

Bandırma Vapuru Galata Rıhtımından hareket eder. Öğleden sonra saat 3-4 civa­rında Kız Kulesinin açıklarında İngiliz kontrolü için bir saat kadar bekler. Hareketten dört saat sonra Bandırma vapuru Boğaz’dan çıkmış ve Karadeniz’in ufak dalgaları vapuru sallamaya başlamıştı. Gece yarısı Binbaşı Hüsrev ve Binbaşı Kemal (Doğan) güvertede bir süre oturdular; ancak hava soğuk olduğundan aşağı indiler ve yataklarına uzandılar. 17 Mayıs 1919 günü de hava kötüydü. Dr. Refik, topçu Kemal, mitralyöz Arif ve Bin­başı Hüsrev bir kamarada oturuyorlar, arada birkaç kelime konuşuyorlardı. Saat gece saat 09.30 sularında İnebolu’ya geldiler. Burada gemiden İnebolu’ya tayin olan mutasar­rıf indi. 18 Mayıs öğle saatlerinde ise Sinop’a varıldı. Sinop’a gelince vapurun sallantısı kesildi ve yolcular güverteye çıkarak hava alıp güneşlendi. Mustafa Kemal Paşa, Dr. İb­rahim Tali ve Dr. Refik Saydam ve yaverler Sinop’a çıktı. Dr. Refik’in hazırladığı nane suyu yolcuları rahatlatmıştı. Daha sonra tekrar yolculuk başladı ve 19 Mayıs 1919 sabahı saat 06.00’da, güzel bir havada Samsun’a varmışlardı.1482 Samsun’a kıyıya gelince Binbaşı Mahmut Ekrem Bey Samsun’dan bir kayıkla gelerek Mustafa Kemal Paşa’yı selamladı ve Samsun’un reji-Tütün iskelesine çıkardı. Mustafa Kemal Paşa Samsun’a indiğinde hasta olan Mutasarrıf evinden çıkamadığı için karşılamaya gelememiştir. Belediye reisi yoktur. Vekalet eden şahıs da Çarşamba’daki arazisine gitmiştir. Belediye Meclisi azası Hacı Mol­la Efendi şehir adına kendisine hoş geldiniz demiştir.

Bandırma vapurunda bulunan doktorlardan ikisi, yani Dr.İbrahim Tali ve Dr. Refik Saydam çoğu kaynakta geçtiği halde, Dr. Behçet’in ismi pek geçmemektedir.1483 Bunun nedeni tam anlaşılamamıştır. Dr. Behçet Bey Samsun’dan Havza’ya, Amasya’ya ve Sivas’a kadar Mustafa Kemal’in maiyetinde bulunmuştur. Sivas’a gelince müfettişlik lağvedilince Sivas Hastanesinde bakteriyolog olarak çalışmaya başlamıştır.

Dr.Behçet Adil Feyzioğlu, 1887 yılında Kayseri’de doğmuş, ilk ve ortaöğrenimini İstanbul’da bitirmiş, 1903’te Haydarpaşa Askeri Tıbbiye İdadisi’ne girmiş ve 1912’de yüzbaşı rütbesiyle hekim olmuştur. Gülhane’de stajını bitirdikten sonra asistan olmuş; ancak aynı yıl içinde çıkan Balkan Harbi’nde 1. Kolordu baştabip muavinliği, sıhhiye bölüğü, Edirne harekatı ve Edirne Merkez Hastanesi tabipliği görevlerinde bulunmuştur. Birinci Cihan Harbi’nde Çanakkale Savaşı’nda 2. Ordu sıhhiye reis muavinliği yaptık­tan sonra Diyarbakır Silvan, Çapakçur ve Kanal harekâtına katılmıştır. Halep’te kaldığı bir sene içinde Prof.Dr.Ziemann’ın idaresindeki Alman Hıfzısıhha kurumuna devam ederek bakteriyoloji stajını yapmıştır. Sivas, Kayseri, Maraş, Gaziantep, Adana ve Afyon­karahisar Askeri Hastaneleri bakteriyoloğu olarak çalışmıştır. 1924’te Şeyh Sait İsyanı’nı bastırmaya sevk edilen kuvvetlerde sıhhiye bölüğü başhekimi olarak bulunmuş, sonra Afyon’a dönmüş ve kendi isteğiyle emekliye ayrılmıştır. Dr. Behçet Feyzioğlu Kayseri Memleket Hastanesi’nde bir müddet çalıştıktan sonra bu görevinden ayrılarak Kayseri’de serbest hekim olarak çalışmış, bir süre Kayseri Tayyare Fabrikası Baştabipliği yapmış ve 1975 yılında ölmüştür. İstiklal Madalyası sahibidir.

Prof.Dr.Metin ÖZATA